Od 1 września 2026 r. obowiązują nowe przepisy dotyczące żywienia dzieci w szkołach i przedszkolach. Określają one skład posiłków, częstotliwość podawania poszczególnych produktów oraz zasady przygotowywania potraw. Dotyczą również naszej placówki.
Szkolne i przedszkolne posiłki mogą różnić się od tych, do których dzieci są przyzwyczajone w domu. Jadłospis musi uwzględniać potrzeby żywieniowe odpowiednie dla wieku dzieci oraz wymagania rozporządzenia. Obok lubianych i znanych dań jest w nim miejsce na poznawanie nowych smaków.
Organizacja obiadów w naszej szkole
Do końca grudnia 2026 r. obowiązuje umowa zawarta z firmą „Podkowa”. W tym okresie obiad szkolny składa się z jednego dania, czyli drugiego dania.
Obecnie przygotowujemy postępowanie przetargowe na zapewnienie obiadów w kolejnym roku kalendarzowym. Od stycznia 2027 r. planujemy obiady dwudaniowe, składające się z zupy i drugiego dania. Taki zakres posiłku zostanie uwzględniony w warunkach przygotowywanego przetargu.
Zarówno obecne obiady jednodaniowe, jak i planowane posiłki dwudaniowe muszą spełniać obowiązujące wymagania dotyczące żywienia dzieci i młodzieży.
Co musi znaleźć się w obiadach?
Przepisy wymagają, aby w jadłospisie uwzględniano:
- Co najmniej raz w tygodniu porcję ryby w ramach obiadu.
- Co najmniej raz w tygodniu potrawę na bazie nasion roślin strączkowych, bez dodatku produktów odzwierzęcych. Może to być np. danie z soczewicy, ciecierzycy, fasoli lub grochu. Taka potrawa nie zawiera również jaj, mleka, śmietany czy masła. Sam obiad z naleśnikami albo makaronem z serem nie spełnia tego wymagania.
- Dwa razy w tygodniu porcję mięsa przygotowaną ze świeżego mięsa. Wymagania tego nie zastępuje podanie parówek, kiełbasy czy innych przetworów mięsnych.
- Warzywa lub owoce w każdym posiłku, z przewagą warzyw nad owocami. Są one stałym elementem żywienia dzieci.
- Produkty zbożowe, w tym pełnoziarniste, np. kasze, ryż lub makaron. W obiedzie porcję produktów zbożowych można zastąpić ziemniakami.
Dla osób niespożywających produktów odzwierzęcych przepisy przewidują alternatywne potrawy roślinne, w szczególności na bazie nasion roślin strączkowych.
W żywieniu obejmującym zupy co najmniej dwa razy w tygodniu muszą być one przygotowywane na wywarach warzywnych. Oznacza to, że nie każda zupa będzie gotowana na mięsie. W naszej szkole zasada ta będzie miała zastosowanie po wprowadzeniu obiadów dwudaniowych, a w przedszkolu dotyczy już obecnego żywienia.
Co jest ograniczone i czego nie powinno być w potrawach?
- Potrawy smażone mogą być podawane najwyżej w dwóch porcjach od poniedziałku do piątku. Limit dotyczy wszystkich posiłków podawanych w placówce, a nie tylko obiadów. Do smażenia dopuszczono rafinowany olej rzepakowy lub oliwę z oliwek.
- Zupy, sosy i inne potrawy muszą powstawać z naturalnych składników. Nie można stosować koncentratów spożywczych innych niż koncentraty z naturalnych składników. O dopuszczalności produktu decyduje zatem jego skład.
- Napoje przygotowywane na miejscu mogą zawierać najwyżej 5 g dodanych cukrów w 250 ml napoju. Preferowanym napojem jest woda. Kompot czy herbata mogą więc smakować mniej słodko niż napoje, po które dzieci sięgają poza placówką.
- Wybrane produkty, m.in. mleczne i zbożowe, podlegają limitom zawartości cukrów, a w przypadku określonych grup produktów również tłuszczu i soli.
Przepisy nie oznaczają całkowitego zakazu cukru, soli czy wszystkich gotowych składników. Wprowadzają konkretne wymagania dotyczące ich składu i stosowania.
Dlaczego obiad może smakować inaczej?
Zupa na wywarze warzywnym ma inny smak niż zupa na wywarze mięsnym. Potrawa pieczona lub duszona różni się od smażonej, a danie z ciecierzycy czy soczewicy może być dla dziecka nowym doświadczeniem.
Obiad bez mięsa jest pełnoprawnym elementem jadłospisu, a obowiązek podawania potrawy ze strączków wynika wprost z przepisów. Mięso nie musi pojawiać się każdego dnia. Posiłki mają być różnorodne, odpowiednio zbilansowane i dostosowane do wieku dzieci.
Przy planowaniu jadłospisu należy również uwzględniać sezonowość produktów oraz, w miarę możliwości, korzystać z produktów lokalnych lub ekologicznych.
A jak wygląda żywienie w przedszkolu?
Przy podawaniu śniadania, obiadu i podwieczorku obowiązują dodatkowe wymagania. Każdego dnia dzieci powinny otrzymywać m.in. co najmniej dwie porcje mleka lub produktów mlecznych. Można je zastąpić odpowiednimi produktami roślinnymi wzbogaconymi co najmniej w wapń i witaminę B12.
Warzywa lub owoce powinny towarzyszyć każdemu posiłkowi, z przewagą warzyw. Obowiązują również opisane wyżej zasady dotyczące częstotliwości podawania ryb, mięsa, potraw ze strączków oraz ograniczenia potraw smażonych.
Trzy posiłki mają zapewniać 70–75% dziennego zapotrzebowania na energię, ocenianego w ujęciu dekadowym, czyli dla jadłospisu obejmującego 10 dni.
Prosimy o wspólne wspieranie dzieci w poznawaniu smaków
Zachęcamy do rozmów z dziećmi o jedzeniu, spokojnego oswajania nowych produktów i zachęcania do ich próbowania bez presji. Akceptacja nieznanej potrawy może wymagać czasu. Współpraca domu, szkoły i przedszkola pomaga budować dobre nawyki żywieniowe.
Podstawa prawna: Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach (Dz.U. z 2026 r. poz. 197), w szczególności § 2.